Teşhislerimizi, işe alımlarımızı, çocuklarımızın notlarını ona emanet ettik. Asla uyumaz, asla şüphe duymaz — ve nasıl karar verdiğini tam olarak kimse bilmiyor.

Avrupa yasalaştırdı. 2 Ağustos 2026'da, YZ Yasası'nın «yüksek riskli» olarak adlandırılan sistemler üzerindeki yükümlülükleri yürürlüğe girdi: sağlık, adalet, eğitim, işe alım, gözetim. Sonunda bir çerçeve. Ama onu beklemeyen bir gerçekliğin üzerine yerleştirilmiş bir çerçeve.

Yaratık uyumaz. Acil serviste bir algoritma hastaları doktordan önce sınıflandırır. İnsan kaynaklarında bir diğeri, insan gözü ilişmeden önce her beş özgeçmişten dördünü eler. Mahkemelerde üçüncüsü tekerrür riskini hesaplar. Ve ceplerimizde dördüncüsü ne okuyacağımızı, ne satın alacağımızı, neye inanacağımızı seçer. Golem aramızda. Ne düzenleme ne de onay bekledi hizmete girmek için.

Ne kurtarıcı ne canavar. Tuzak burada yatıyor: hayranlık ile panik arasında gidip geliyoruz. YZ bizi kurtaracak — ya da yok edecek. Birbirini güçlendiren iki mit, aynı şeyi engelleyen iki çıkmaz: anlamayı. Yapay zekâ ne biri ne diğeri. Bir yükselteç. Asıl soru onu hangi elin tuttuğu. Olivier Lehé'nin ortaya koyduğu tez bu; Prag'ın Golem efsanesine kadar geri gidiyor — alnına yazılan sözcüğe göre koruyan ya da yıkan o kil yaratık.

Üç bin yıllık uyarı. İskenderiyeli Heron'un otomatından roket motorlarına, Truva Atı'ndan sinir ağlarına, bu kitap üç bin yıllık yaratılmış varlıkları ve onlara eşlik eden korkuları izler. Korkutmak için değil, bakışı silahlandırmak için. Çünkü soru YZ'nin tehlikeli olup olmadığı değil — bizi yönetmeden önce onu yönetebilecek kapasitede olup olmadığımız.

Makineyi içeriden tanıyan bir yazar. Olivier Lehé yirmi sekiz yılını en büyük kurumların kriz odalarında, Bulut, Veri ve Yapay Zekâ platformlarının başında geçirdi. Kenarda teorileştirmiyor: gücünü — ve sınırlarını — şimdi ölçtüğü sistemleri o kurdu.

Golem Aramızda — Yapay zekâ: efsaneden hâkimiyete. Olivier Lehé · Les Éditions LAEGIS · Deneme · Renkli karton kapak · Amazon.